ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
381
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
ايرانيها در كار تهيه و ساخت نمد از انواع گوناگون با نقوش زيبا و كتيبههاى دلپسند ، آن هم با پشم رنگ كرده مهارت خاص دارند . نمدهاى ساخت يزد هرچند كه بيش از 5 / 1 اينچ ضخامت دارد داراى نرمى و انعطاف فوق العاده است ؛ نمدهاى كوچك ساخت همدان كه از موى بز تهيه شده چنان شفاف و صيقلى است كه به ابريشم مىماند . نمد در پوشش كف اتاق ، پوشش سر ( كلاه نمدى ) ، لباس و جل اسب و غيره مصرف دارد . اما به علت وزن زياد نمد صادرات آن با رونق نيست . بعضى از قبايل چادرنشين مانند كردها منسوجى رنگارنگ و نازك و سبك اما بسيار پردوام مىبافند كه در مورد انسان و اسب هر دو مصرف دارد و به آن گليم ، كردى و زينپشته مىگويند . هر قطعهء آن چهار تا شش تومان مىارزد . در كرمان منسوج ضخيم با دوامى كه در عين حال نرم و قابل انعطاف است به نام « پتو » بافته مىشود كه آن را از طريق حلاجى غير قابل نفوذ آب مىكنند . من خود چنين پتوئى را هشت سال تمام در تمام مسافرتهاى خود ، در تمام چادرها ، در كوه و بيابان همراه داشته و به هنگام خواب به عنوان زيرانداز از آن استفاده كردهام ، و بعد آن را در وضعى كاملا قابل استفاده به اروپا آوردهام كه در اينجا هم مىتوان گفت ده سال ديگر مانند فرش مىتوان از آن استفاده كرد . به هر مسافرى كه به ايران مىرود مىتوان توصيه كرد كه پتوئى براى خود فراهم آورد زيرا اين منسوج كه در قياس با حجم و اندازهاش سبكى حيرتانگيزى دارد ، بسيار مفيد فايده است . هرگاه كسى خود را در پتو بپيچد كاملا در برابر شبنم و باران مصونيت پيدا مىكند . از نظر رنگ ، پتو يا برنگ قهوهاى طبيعى است و يا آبى ، سبز و قرمز . قيمت آن بين سه تا شش تومان است . پارچهء نرم و چسبان ديگرى هم از كرك لطيف شتر بافته مىشود به نام برك . نرم و گرم و با دوام كه نزد ايرانيها جاى فاستونى را گرفته است . بهترين برك مال افغانستان است كه در قبيلهء هزاره بافته مىشود ولى مع هذا در خراسان هم برك مرغوب توليد مىكنند . نوعى پالتو كه به عباى عربى بىشباهت نيست از موى شتر در كرمان و اصفهان تهيه مىشود كه سرشانهء آن را معمولا با الياف طلا مىآرايند ؛ اما همهء انواع آن سبك ، كاملا غير قابل نفوذ و محكم است . قيمت آن سه تا هشت تومان است ، اين عباها چه در زمستان و چه در تابستان در مسافرت فوق العاده مفيد و به دردخور است ، بسيار عمليتر از بارانيهاى ماست كه از كائوچوك ساخته شده ، چه انسان را از آفتاب و باران و گرما و سرما همه حفظ مىكند . جورابهاى مشهور ايران نيز از پشم بافته مىشود . اين جورابها از نظر قابليت انعطاف ، جاندار بودن رنگها و زيبائى طرح به شال كشمير نزديك است . جوراب شيراز و خوى از ساير انواع ممتاز است . در جوار اجناسى كه از موى بز و پشم گوسفند و كرك شتر در داخل